Fotoreis reptielen en amfibieën in Noord(oost) Griekenland met Nature Talks

Van 11 t/m 19 april 2025 heb ik deelgenomen aan een amfibieën en reptielenreis via Nature Talks naar het noord(oost)en van Griekenland. Het reisgezelschap bestond uit 9 deelnemers (Desirée, Melanie, Bart, Danny, Bert, Ingmar, Hans, Wim en Martin) en 2 gidsen. Het noorden van Griekenland wordt nog nauwelijks door toeristen bezocht maar kent een oogverblindende natuur en een ongekend gevarieerd landschap waardoor er o.a. een groot aantal soorten amfibieën en reptielen voorkomen. Dit verslag is opgesteld door Wim Andela (Dank Wim!) en verder aangevuld en aangepast naar mijn beleving. De locatiekaarten zijn geleverd door Bert (dank Bert!)

Om 3 uur werd ik opgehaald door de bestelde taxi. Op Schiphol werd er rond 7 uur verzameld in de Coffee corner in vertrekhal 1.

De vlucht was om 07.15 vanaf Schiphol naar Thessaloniki en vervolgens landden we om 11.05 Griekse tijd op het vliegveld van Thessaloniki. Onze gidsen Edo van Uchelen en Christos Kostelis gingen eerst naar een autoverhuurbedrijf pal naast de luchthaven en huurden er een busje en een personenauto voor de gehele reis. We hadden overigens geluk want woensdag 9 april werd er gestaakt door het luchtvaartpersoneel en er was een reële kans aanwezig dat dat de dagen erna nog eens zou gebeuren!

Vandaag de transfer van Thessaloniki in de provincie Macedonië naar het Dadia-Lefkimi-Soufli National Forest Park in het uiterste oosten van noord-Griekenland in de provincie Thracië vlak bij de Turkse grens. Het park is maar liefst 428.000 ha groot en bestaat vooral uit pijnboom en eikenbossen en is een van de meest beschermde natuurgebieden van Griekenland. De rit was ongeveer 350 km. maar onderweg er naartoe gingen we direct al geschikte plekken bezoeken om amfibieën en reptielen te zoeken. De temperatuur was slechts 13 graden met wat zon. Om 14.00 kwamen we bij de eerste plek aan een klein stukje omhoog in de heuvels vlakbij Thessaloniki waar onze gids Edo al na een minuut met een prachtige adulte Kaspische pijlslang onder een oud stuk dakleer vandaan haalde. Het dier was nog niet echt opgewarmd en kon mede daardoor prachtig door iedereen gefotografeerd worden. Elke deelnemer aan deze reis kreeg vervolgens ook gedurende de rest van de reis ruim voldoende tijd om elk gevangen dier uitgebreid te fotograferen en pas als iedereen tevreden was werd het dier op exact dezelfde plek teruggezet waar het vandaan kwam.  Van elke soort werd maar een exemplaar gevangen (indien mogelijk) en gefotografeerd om onnodige verstoring te voorkomen. Ook troffen we hier onze eerste Griekse landschildpad welke rustig tussen de vegetatie rondscharrelde. Ook de Moorse landschildpad komt in hetzelfde gebied voor en deze is van de Griekse landschildpad te onderscheiden door een staartpunt zonder nagel (is bij De Griekse landschildpad wel aanwezig), en heeft sporen op zijn dijen welke de Griekse landschildpad niet heeft. Omdat we niet elke gevonden landschildpad op wilden pakken staan zowel de Griekse landschildpad als de Moorse landschildpad vaak onder de noemer landschildpadden vermeld in de rest van dit verslag. Onze tweede stop was een klein eindje verder bij een klein riviertje waar Christos een Slangenoogskink van de weg af pakte en verder troffen we hier onze eerste Oostelijke smaragdhagedis en op de rotsen 2 Hardoens. Vervolgens reden we door een adembenemend landschap naar het Eco Forest Hotel in Dadia waar we in de avond aankwamen.

Zoekgebied omgeving vliegveld Thessaloniki

Reis van vliegveld naar Dadia Forest

De groep gefotografeerd door Dimitra (selfie)

vlnr:  Christos, Bert, Hans, Ingmar, Desirée, Edo, Wim. Melanie, Danny, Bart en Martin

De temperatuur was vandaag 11 graden, bewolkt en zo nu en dan lichte regen. Bij ons hotel direct al een Oostelijke smaragdhagedis. We reden het Forest Park in en maakten onze eerste stop bij een poeltje waar met een schepnet een vrouwtje Kleine watersalamander (ssp graecus) werd gevangen. Onder een steen troffen we een juveniele Oostelijke smaragdhagedis, verder een prachtige zwarte veldkrekel en op de weg een Oostelijke hazelworm welke door de lage temperatuur ook gemakkelijk gefotografeerd kon worden. De tweede stop was bij een betonnen drinkbak voor vee maar hier werd niets gevonden. Vervolgens reden we eerst terug naar ons hotel, onderweg tweemaal een hop gezien. Bij het hotel werd   onder een deksel van een put een enorme grote Groene pad gevonden. Later reden we naar de derde plek van de dag naar het Forest Park bij een grote rommelige boerderij waar overal verspreid veel ijzeren golfplaten in het veld lagen. Tweemaal werd er een adulte oostelijke smaragdhagedis onder een plaat gevonden, viermaal een juveniele Oostelijke smaragdhagedis onder een plaat en eenmaal twee juveniele Oostelijke smaragdhagedissen onder een plaat. Hoogtepunt hier was een juveniele Scheltopusik onder een plaat. De volwassen dieren zijn bruin van kleur maar de juvenielen zijn zwart met wit. Gewoonlijk worden de juvenielen vrijwel alleen in oktober gevonden dus hadden we veel geluk! De vierde plek was een plek op een hoogte van 650 m. bij een terrein met leegstaande huisjes waar wat materiaal lag om te keren, vnl. oude matrassen en stenen. Ik heb daar heel wat kevers onder dennenschors gevonden, zoals het Schorsknotje. Hier werd (door Wim) onder een grote platte steen een prachtige adulte mannelijke Zandadder gevonden welke zeer gemakkelijk prachtig gefotografeerd kon worden, mede door de lage temperatuur waardoor het dier erg rustig was. In tegenstelling tot zijn naam is de biotoop van de zandadder meestal niet zand maar plekken met rotsen en stenen, meestal met enige begroeiing zoals struikgewas, kruiden en kleine bomen. De Zandadder komt tot op een hoogte van 2500 m. boven zeeniveau voor. Voedt zich hoofdzakelijk met zoogdieren en reptielen (meestal hagedissen) en is zeer giftig, mogelijk dodelijk. Een beet veroorzaakt plaatselijke zwelling en ernstige pijn in 90% van de gevallen en bijkomende symptomen zoals hartkloppingen en misselijkheid in 4% van de gevallen. Medische hulp is beslist noodzakelijk bij een beet van de zandadder en dus was bij het fotograferen enige voorzichtigheid geboden. Verder troffen we op deze plek nog een adulte Oostelijke smaragdhagedis welke ondanks de lage temperatuur nog zeer vlug was. De vijfde en laatste plek van de dag was een klein wetlandje met zout water met een uitkijktoren voor vogels waar we onder een steen een kleine gele schorpioen aantroffen en in een slootje twee Balkanbeekschildpadden. In het donker nog even naar een klein poeltje vlak achter het hotel gelopen waar een roepende Levantijnse meerkikker en een aantal kikkervisjes werden gezien. Op de muur van het hotel bij een lamp nog een sub adulte naaktvingergekko (Mediodactylus danilewski).

Locaties dag 2

De kever- en wantsenvondsten

De temperatuur was vandaag eerst 10 graden en liep gedurende de dag op naar 18 graden. Onze eerste plek was een grote heuvel in de Evros delta die door herpetologen Ottoman Viper Hill wordt genoemd omdat dit een plek is waar tussen de stenen Ottomaanse adders leven. Op de meeste plekken in zijn verspreidingsgebied is deze grote spectaculaire gifslang zeldzaam maar in deze regio is hij vrij algemeen. Toen we aankwamen op de plek was het reeds 15 graden met zon wat voor adders een perfecte temperatuur is om te beginnen met opwarmen. We vonden op deze plek een Griekse landschildpad, een Moorse landschildpad, 4 Scheltopusiks en een Slangenooghagedis. Verder veel vlinders op deze plek waaronder Koningspage en Koninginnepage. De Blauwe rotslijster en een grote groep Roze pelikanen liet zich vanaf het uitkijkpunt goed bewonderen. Het terrein was recent door brand getroffen wat overigens ook met een groot deel van het Dadia Forest het geval was en waarschijnlijk hierdoor werd er geen enkele Ottomaanse adder gevonden. Hierna naar de tweede zoekplek, een braakliggend stuk grond met weelderige begroeiing waar 6 landschildpadden (zowel Moorse landschildpad als Griekse landschildpad) en een Scheltopusik werden gevonden. Overal zag je paadjes in de hoge begroeiing waardoor je de schildpadden gemakkelijk kon vinden. Voor de derde plek reden we iets verder naar een prachtige rivier die bekend staat als vindplaats voor de Gevlekte rattenslang welke helaas niet gevonden werd. Wel troffen we een prachtige Slanke toornslang onder een steen langs de rivier maar deze was al verdwenen voordat hij tijdelijk gearresteerd kon worden. Verder een Reuzensmaragdhagedis en vier landschildpadden. Op naar de vierde plek nl. een zgn. flipping site (een plek om afval en stenen te keren), onderweg hiernaartoe zagen we opnieuw een Hop. Op de flipping site vonden we onder een oud keukenkastje een prachtig adult exemplaar van de Slanke toornslang welke dit keer tot onze vreugde wel gepakt kon worden. Het dier was eerst bijzonder beweeglijk en bijna niet te fotograferen maar nadat het dier in een klein rond bakje met een gat bovenin was geplaatst werd het snel rustig en kon schitterend gefotografeerd worden door iedereen. Hierna besloten onze gidsen in overleg met de deelnemers om voor de vijfde plek van de dag te gaan nl. opnieuw naar Ottoman Viper Hill maar nu niet bovenop de heuvel maar onderaan waar ook aanzienlijk minder was verwoest door eerdere branden. Op deze plek troffen we drie landschildpadden, een Slangenoogskink en onder een steen een juveniele Kaspische pijlslang. Er werden vrij veel Griekse vuurvlinders gezien en ook een vrouwtje van de Griekse vuurspin. Verder werd de eerste Goudjakhals gezien welke zoals later deze reis ook zou blijken hier vrij algemeen is. Volgens de literatuur komt de Goudjakhals voor in geheel Griekenland en is hoofdzakelijk actief in de schemering maar troffen wij hem steeds overdag aan. Vandaag ook nog naar een zesde zoekplek, een fraaie rivier met prachtige weelderige begroeiing langs de oevers, een bekende plek om de Gevlekte rattenslang waar te nemen maar deze werd helaas niet gevonden. Wel troffen we hier vijf Reuzensmaragdhagedissen, een juveniele smaragdhagedis, een niet gedetermineerde hagedis, een adulte Kaspische pijlslang, een landschildpad en 5 Balkanbeekschildpadden. Tijdens de rit naar deze plek zagen we nog een overstekende landschildpad. Op de terugweg naar het hotel lag nog een Das als verkeersslachtoffer. Het was opnieuw een schitterende dag met veel mooie waarnemingen. Bij het avondeten kreeg een deel van ons een hele pijlinktvis (calamari). Dat was wel even anders dan de ringetjes die we gewend zijn. Na het avondeten gingen we nog speuren naar de roze maan, die volgens Melanie in Nederland goed te zien zou zijn. Maar hier veel het tegen. Wim bood mij hierna een biertje aan, dat ik natuurlijk niet af kon slaan.

Locaties dag 3

Vandaag 17 graden en bewolkt. Vanaf ons hotel in Dadia naar het noorden gereden de Evros delta in tot voorbij de plaats Orestiada. Onderweg troffen we een Haas als verkeersslachtoffer. De eerste stop was bij een klein riviertje waar we 3 Levantijnse meerkikkers en een juveniele oostelijke smaragdhagedis vonden. Verder veel holen van de Siesel (een grondeekhoorn) maar helaas zagen we deze niet. Bij een tweede plek niet veel verder bij een ander riviertje troffen we een bidsprinkhaan,  de wolfspin Geolycosa vultuosa, welke leeft in een tunnelweb (gevonden door Ingmar) en de hier voorkomende ondersoort van de Groene zandloopkever aan. De spin kon uit zijn web gelokt wordt door een takje langzaam in het tunnelweb te steken en lichtjes te bewegen zodat de spin zich aan het takje vastgrijpt. Door voorzichtig het takje omhoog te trekken kan de spin naar boven gehaald worden.  Als derde plek een betonnen drinkbak voor het vee waarin drie kleine watersalamanders (Lissotriton schmidtleri) werden gevonden waarvan een prachtig mannelijk exemplaar in een cuvet werd geplaatst waarna het dier prachtig gefotografeerd kon worden. Als vierde plek een groot moeras waar 2 springkikkers, een boomkikker en ongeveer 20 roepende Roodbuikvuurpadden werden waargenomen. Onze gids Edo ging met zijn laarzen het water in, waarna de laarzen vol liepen met water maar Edo schepte tot onze vreugde met zijn schepnet een prachtige Roodbuikvuurpad tussen het riet vandaan. Het diertje werd in een cuvet geplaatst waarna het prachtig gefotografeerd kon worden. Later werd het diertje ook nog op de rand van een plasje gefotografeerd waarna het diertje naar de vindplaats werd teruggebracht. Met het waterscheppen voor in de cuvet werd ook nog een waterschorpioen meegeschept die uiteraard ook op de foto kwam. Verder nog een zeer jong exemplaar van de Europese moerasschildpad in een met water gevuld gat in het zandpad en veel roepende fazanthanen. Vervolgens zijn we naar de vijfde en laatste plek van de dag gegaan een grote vuilstort vlak bij een rivier. De plek leek erg kansrijk voor veel reptielen maar hier troffen we slechts onder een grote plaat hout een paartje Oostelijke smaragdhagedis waarvan het mannetje aan het sterven was. Mogelijk is het dier te verzwakt uit de winterslaap gekomen, hetzelfde troffen Wim in 2006 aan in Hongarije nl. ook een paartje Oostelijke smaragdhagedis waarvan het mannetje heel traag was en enkele uren later doodlag op dezelfde plek. Door Ingmar en mij werd 's avonds een lange fotosessie uitgevoerd om alle wantsen en kevers goed te kunnen vastleggen. Bert had zijn insectenlamp aangezet en dat leverde aardig wat nachtvlindersoorten op. 

Locaties dag 4

De kever-, wants- en nachtvlinder- e.a. waarnemingen

Vandaag opnieuw niet erg warm, slechts 14 graden later op de dag 18 graden. De eerste plek van vandaag was niet ver van ons hotel in Dadia en betrof een braakliggend stuk terrein met veel asbestplaten en ander afval en stenen bij het plaatsje Tichero. Wat direct opviel was het grote aantal muizen in dit terrein, bijna onder elke asbestplaat zaten een of meerdere vette muizen en dit was waarschijnlijk ook de reden dat we hier in totaal vier slangen aantroffen. Onder een steen een juveniele Oostelijke ringslang, onder een andere steen een juveniele Kaspische pijlslang, onder een stuk dakleer nog een juveniele Kaspische pijlslang (allen gevonden door Bart) en onder een groot stuk plastic een prachtige sub adulte Oostelijke hagedisslang (gevonden door Wim en Christos). Alle drie soorten slangen werden uitgebreid gefotografeerd en waren erg rustig wederom als gevolg van het niet te warme weer. Als tweede plek bezochten we een gebiedje vlak bij het braakliggende terrein met een paar kleine waterplasjes. Hier troffen we twee Scheltopusiks, twee juveniele Oostelijke smaragdhagedissen, een vrouwelijke Boomkikker op de grond en drie bidsprinkhanen. De derde stop Tweede op plaatje) was bij een groot meer met een verlaten zwembad ernaast en hier troffen we onder een groot stuk afvalhout een juveniele oostelijke smaragdhagedis. Onderweg naar de vierde plek een Oostelijke egel als verkeersslachtoffer. De vierde plek was een plek met veel vuilnis langs een doorgaande weg waar onze gids Edo onder wat stenen tweemaal een sub adulte naaktvingergekko tevoorschijn haalde welke wederom door iedereen prachtig gefotografeerd kon worden. Verder hier nog een Griekse landschildpad. De zon kwam inmiddels goed door en we reden naar de vijfde plek (locatie 3 op plaatje) van de dag nl. een prachtige begroeide vallei met enkele stapelmuurtjes. Op deze plek troffen we in totaal maar liefst zeven Scheltopusiks en nog een dood exemplaar waarvan alleen de kop en een stukje van de staart ontbrak. De Scheltopusik kan zeer talrijk zijn en wordt vaak gevonden bij het zoeken naar slangen maar is meestal minder schuw. Ook troffen we hier nog een adulte en een juveniele Oostelijke smaragdhagedis. Ik en Ingmar hielden ons bezig met het kloppen van bomen en struiken en wisten zo aardig wat insecten te verzamelen. Tijdens de gehele reis werd steeds een tijdstip afgesproken waarop iedereen weer bij de auto en het busje samenkwam zodat iedereen zijn eigen gang kon gaan, behalve op kleine plekken zochten we met elkaar en dit werkte perfect. Tijdens de rit terug naar het hotel zagen we in het veld nog een Vos lopen en op een oud vervallen schuurtje zat een Steenuil. Hierna zijn Wim. Melanie en Desirée met gids Christos met de auto naar het gieren uitkijkpunt gereden hoog in de bergen van Dadia Forest vlak bij het hotel. Helaas was de foto hut na de hevige branden een paar jaar geleden in rook opgegaan maar een andere hut ver van de foto hut af was reeds herbouwd en vanaf hier zagen zij zeven Zwarte wouwen, een juveniele Zeearend en maar liefst 3 van de 4 soorten Europese gieren nl. de Monniksgier, de Vale gier en de Aasgier. Dit is de enige broedlocatie van de monniksgier op de Balkan.  Ook hier weer een Oostelijke smaragdhagedis. Terwijl wij hier waren hadden een paar van de andere deelnemers vlak bij het hotel 2 schitterende Grote nachtpauwogen gevonden bij een paar grote lampen die in de nacht de bergen beschenen. De Grote nachtpauwoog heeft een lengte van tussen de 10,5 en 16 cm. en is daarmee de grootste nachtvlinder van Europa. De vliegtijd is van april tot in juni. Vandaag was ook de forse Groene pad die op 12 april werd gevonden op exact dezelfde plek in de put aanwezig. In het poeltje vlak achter het hotel waren nu zowel overdag als in het donker roepende Boomkikkers te horen en in het donker op weg van onze eetgelegenheid naar het hotel troffen we nog een overstekende Oostelijke egel. Ingmar en ik namen weer de tijd om de insectenvondsten van de dag te fotograferen.

Locaties dag 5

De kever-, wants-  e.a. waarnemingen

Vandaag prachtig weer, zonnig en 22 graden. Voordat we dat vertrokken naar onze tweede locatie van deze reis, Kerkini Lake ongeveer 60 km. ten oosten van Thessaloniki, heb ik snel ontbeten om nog even tijd te hebben om wat mooie nachtvlinders bij de groet lampen te fotograferen Het stuwmeer is internationaal bekend om de grote aantallen roze pelikanen en reigerachtigen.  Het hotel waar we hier verbleven lag in het plaatsje Limneo. Onze eerste stop was naar een plek die goed zou zijn voor de Ottomaanse adder, een soort die hoog op het verlanglijstje van veel deelnemers stond. De plek lag vlak aan de kust voorbij Alexandroupoli. De plek zag er veelbelovend uit met veel olijfbomen en veel platte stenen om te keren en veel mooie structuur in de begroeiing maar ook op deze plek hadden de recente branden veel verwoest. Er werd geen enkel reptiel waargenomen zelfs geen Oostelijke smaragdhagedis die we vrijwel op elke plek waar we zochten aantroffen. Waarschijnlijk wordt deze plek in de zomers van de laatste jaren veel te heet wat ook niet bevorderlijk zal zijn voor veel dieren. De tweede plek een klein stukje verder betrof een klein beekje omringd door een groot aantal platte stenen waaronder we twee Mediterrane tjitjaks en een Wormslang werden gevonden die uiteraard weer prachtig op de foto werden gezet. Een van de deelnemers was iets verder gelopen dan de rest van de groep en trof twee Goudjakhalzen welke ze prachtig kon fotograferen. Onder een steen werd nog een schorpioen gevonden. Opvallend was dat hier in mediterraan klimaat Oranjetipjes rondvlogen, terwijl ze ook in Nederland rond deze tijd actief zijn. De derde plek een zgn. flipping site met wat afval langs een klein weggetje waar we wat afval en stenen keerden met als resultaat opnieuw een Wormslang (door mij gevonden). Ook scharrelde hier een Griekse landschildpad rond. Als vierde plek een klein wit kloostertje ergens in de heuvels in Thracië. Onze Griekse gids Christos kende deze plek en wist dat er recent maar liefst 22 juveniele Ottomaanse adders onder het kloostertje hadden overwinterd. De plek zag er niet veelbelovend uit, de plek was omringd door intensief bewerkte landbouwgrond met slechts een smalle strook struikjes rondom de rand van de heuvel waar het kloostertje op stond maar er zaten inderdaad twee gaten in de wand aan de achterkant van het kloostertje en tot onze grote vreugde kwam onze gids Christos met een prachtige adulte mannelijke Ottomaanse adder aanlopen, een van de hoogtepunten van deze reis voor veel deelnemers. Met een lampje van een mobiele telefoon werd in een van de twee holen geschenen waar zich nog twee adulte Ottomaanse exemplaren van de Ottomaanse adder bevonden. Het dier kwam waarschijnlijk net uit de winterslaap en was nog vrij koud waardoor het prachtige dier gemakkelijk zonder al te veel risico van dichtbij kon worden gefotografeerd. Gewoonlijk is het een slome, flegmatiek aangelegde slang die bij verstoring soms begint te sissen maar hij zal in het nauw gedreven of getergd snel en gemakkelijk bijten. Het dier zont graag in of nabij vaak doornige struiken zoals bramen. In Thracië komt de Ottomaanse adder vnl. voor in de kustheuvels in tegenstelling tot de zandadder die algemener is in het binnenland. Het gif is te vergelijken met dat van de Levantijnse adder, samen zijn het de giftigste slangensoorten van Europa. Zeer giftig en mogelijk fataal, indien niet behandeld staat in de literatuur vermeld. Bij een beet is medische hulp sterk aan te raden maar gelukkig verliep de fotosessie perfect en zonder problemen. Ook op deze plek weer een adulte Oostelijke smaragdhagedis. Alsof het nog niet genoeg was voor deze dag bezochten we ook nog een vijfde plek die bestond nl. een vuilstort naast een riviertje. Hier troffen we 2 adulte Kaspische pijlslangen, vlak bij elkaar, waarschijnlijk een paartje. De een lag op een groot stuk doorzichtig plastic en de ander onder een grote vrachtwagenband. De laatste, en tevens grootste van de twee, werd door Christos gepakt en ook van dit exemplaar prachtige foto’s gemaakt, waaronder een paar mooie kopportretten. Verder nog een juveniele Oostelijke smaragdhagedis. Hierna reden we naar ons nieuwe hotel in Limneo, onderweg hiernaartoe nog tweemaal een overstekende Griekse landschildpad op de weg, welke steeds veilig door Christos de weg over werden gezet en 3 Oostelijke egels als verkeersslachtoffer. In de avond hoorden we bij onze eetgelegenheid in de buurt van Kerkini Lake een groot concert van Boomkikkers en Meerkikkers en een paar Dwergooruilen, alles bij elkaar weer een topdag! ’s Avonds gingen Ingmar en Ik de vondsten, nu maar een beperkt aantal fotografisch vastleggen. Ze hadden de suite van het hotel met onder andere een koelkast. Hier konden etenswaar en drank koel worden bewaard voor later gebruik. 

Locaties dag 6

De kever-, wants-  e.a. waarnemingen

Vandaag werd het al snel warm, 28 graden met veel zon. Dit deel van Griekenland kent een hele korte lente. Het gaat van winterweer naar warmer weer in een hele korte periode en het blijft dan vaak ook erg lang warm tot eind oktober. Onze eerste plek van vandaag was een plek in de buurt van ons hotel in Limneo met veel sloten en dijkjes. We troffen hier een Oostelijke ringslang, een Dobbelsteenslang, een forse adulte Hagedisslang welke helaas veel te vlug was om te pakken en een mannetje Taurische hagedis onder een steen welke ook te snel was om te pakken en verder veel luid roepende meerkikkers. Op de tweede plek hier vlak bij de eerste plek met wat grotere poelen troffen we op de weg een adulte Europese moerasschildpad en helaas ook een dood juveniel exemplaar, opnieuw een Taurische hagedis en op de weg een juveniele Griekse landschildpad die uiteraard weer door Christos in veiligheid werd gebracht. Ook schoot hier vlak voor onze voeten een Haas weg,. Volgens Christos was die hier zeldzaam. Tijdens onze rit hier vandaan zagen we opnieuw een Goudjakhals in het veld lopen. Als derde plek gingen we naar een jachthaventje aan de noordkant van het Kerkini Lake bekend om de vele Roze pelikanen die hier zeer mooi gefotografeerd kunnen worden. In de lucht hing een zeer grote groep pelikanen en op de oevers van het haventje die uit basaltblokken bestaan met takken ertussen troffen we ongeveer 20 adulte Dobbelsteenslangen, onder stenen 2 juveniele Dobbelsteenslangen en veel Oostelijke smaragdhagedissen, zowel adulte als juveniele exemplaren. Een mooi fors exemplaar werd gevangenen kon door iedereen weer prachtig worden vereeuwigd. De Dobbelsteenslangen en Oostelijke smaragdhagedissen zijn hier veel minder schuw dan op andere plekken langs het meer en volgens Edo komt dat waarschijnlijk omdat in dit haventje altijd wel mensen aanwezig zijn o.a. ook met campers waardoor er waarschijnlijk minder predatie is door o.a. de vele reigerachtigen die op en rond het meer voor komen. Op de dijk in het haventje van Kerkini Lake (westzijde) komt de Vierstreepslang ook voor maar deze werd helaas niet aangetroffen. Vanwege de warmte vandaag hielden we even een kleine pauze tussen de middag in het hotel maar Christos was toch even met drie deelnemers naar een plekje langs Kerkini Lake geweest waar opnieuw 6 dobbelsteenslangen werden gezien. Ook troffen ze nog een Steenuil op een oud gebouwtje. Ik en Ingmar waren ook nog even een stukje gaan lopen in de buurt van het hotel en vonden net buiten Limneo onder een stukken afvalplastic een adulte en een juveniele Kaspische pijlslang (allebei met wat geluk gevonden door mij). De adulte Kaspische pijlslang werd met blote hand gevangen wat resulteerde in een hevig bloedende duim van mij  door de kauwbewegingen die de slang maakt als hij bijt. Gelukkig is de slang niet giftig. Verder troffen wij nog 2 Oostelijke smaragdhagedissen. Op een muurtje onder de elektriciteitskast van het hotel zaten 2 adulte naaktvingergekko’s en onder een platte steen op een muurtje een juveniel exemplaar. Later op de dag toen het wat was afgekoeld gingen we met de hele groep naar een vierde plek ergens onder aan de bergen aan de noordkant van Kerkini Lake waar we 3 Oostelijke ringslangen, een adulte Kaspische pijlslang en 5 adulte, en 5 juveniele Oostelijke smaragdhagedissen vonden. Als vijfde plek bezochten we ook nog een plek iets omhoog in de bergen met veel platte stenen die geschikt leek voor o.a. de Luipaardslang maar hier troffen we alleen een kleine koperkleurige schorpioen waarvoor geen Nederlandse naam bestaat maar met de wetenschappelijke naam Euscorpius popovi (zelfde soort als een dag eerder). Na het warm eten ook nog voor een zesde plek vlak bij de eetgelegenheid geweest, gewapend met zaklampen en flitsers op de camera’s. Al vrij snel troffen we een prachtige Syrische knoflookpad op een zandpad en vele kwakende Boomkikkers en Meerkikkers in de kleine poeltjes met los zand langs het zandpad. Ook zagen we in het donker met onze zaklampen 2 Oostelijke ringslangen in het water liggen. Al met al opnieuw een topdag met veel mooie waarnemingen. ’s Avonds liepen ik, Ingmar, Edo en Wim nog wat de straat af te zoeken. We vonden wat kevers en een naaktvingergekko op de rotonde. Daarna was het weer tijd om de gevangen dieren te fotograferen. Onze koelkast was door Wim gevuld met bier, maar daar werd nog niet aan begonnen.

Locaties dag 7

De kever-, wants-  e.a. waarnemingen

Vandaag alweer onze laatste hele dag in Griekenland. Opnieuw zonnig en 28 graden. Vier van de deelnemers gingen vanmorgen mee met een boottocht op het Kerkini Lake en zagen o.a. op kleine eilandjes in het meer tweemaal 2 Goudjakhalzen bij elkaar. Ook van zeer dichtbij Roze pelikanen en verder Zwartkopmeeuwen, Kwakken, Ralreigers, Dwergaalscholvers, grote kolonies Aalscholvers, Lepelaars en Kleine zilverreigers. De rest van de groep ging naar de eerste plek nl. opnieuw naar de plek van de dag ervoor met de sloten en dijkjes erlangs in de buurt van Kerkini Lake om te kijken of de forse Hagedisslang van de dag er voor er opnieuw lag en mogelijk te vangen was. Helaas was het dier niet aanwezig. Wel onder stenen 1 juveniele Gewone pad en 2 juveniele Groene padden. Hierna door naar de tweede plek, opnieuw naar de haven aan de noordkant van Kerkini Lake, met als resultaat nu 7 Dobbelsteenslangen, 4 Oostelijke ringslangen en veel Oostelijke smaragdhagedissen maar helaas niet de gehoopte Vierstreepslang. Terwijl wij hier waren was Edo langs het talud van het treinspoor gaan kijken bij de eetgelegenheid waar we steeds aten met als doel om te proberen een slangensoort te vinden die we tot nu toe niet gezien hadden. Edo trof hier maar liefst 7 Oostelijke ringslangen, 1 Dobbelsteenslang, 2 Kaspische pijlslangen, ongeveer 25 Oostelijke smaragdhagedissen en 10 Griekse landschildpadden in slechts een uur tijd! Voor de derde locatie reden we naar een haventje in het noordwesten van Kerkini Lake waar we 5 Dobbelsteenslangen en 4 Oostelijke smaragdhagedissen aantroffen maar helaas ook hier niet de gehoopte Vierstreepslang. Voor de vierde plek gingen we met de hele groep naar een plek in de bergen ten noorden van Kerkini Lake waar we onder stenen zochten naar o.a. de prachtige Luipaardslan,g die we helaas niet vonden. Wel 5 Oostelijke smaragdhagedissen, 2 Muurhagedissen en een aantal larven van de Vuursalamander in een betonnen drinkbak voor het vee. Bijzonder dat amfibieën om in deze steile drinkbakken te komen recht omhoog kunnen kruipen!  Er werd een larve van de Vvuursalamander in een cuvet geplaatst om het diertje mooi te kunnen fotograferen. Voor de vijfde plek reden we verder omhoog de bergen in tot op een hoogte van ongeveer 1000 m. en hier werd door mij onder een groot stuk hout een juveniele vuursalamander gevonden en in een klein poeltje langs de weg troffen we 3 paartjes zeer forse exemplaren van de Gewone pad in amplex houding. Bekend is dat de Gewone pad in het zuiden van zijn verspreidingsgebied veel forser wordt dan in het noorden. Bijzonder dat de eerder vandaag gevonden juveniel van de Gewone pad de metamorfose al had ondergaan terwijl hier de eisnoeren nog moesten worden gelegd. Een tijdsverschil van grofweg 3 maanden. Voor de zesde plek van vandaag daalden we af naar beneden en zagen we een mannelijke en vrouwelijke Griekse landschildpad bij elkaar en een deelnemer zag een snel wegvluchtende Hagedisslang. De zevende en tevens laatste plek van deze fantastische reis was een vuilstort omgeven door weelderige begroeiing met een klein slootje erbij en hier troffen we onder afval eenmaal 2 Hazelwormen, viermaal 1 Hazelworm en eenmaal onder een grote matras 1 Hazelworm samen met 1 Dobbelsteenslang. Op de weg terug naar het hotel zagen we opnieuw een overstekende Griekse landschildpad welke uiteraard weer veilig de weg over werd gezet. Tijdens deze gehele reis hebben we geen enkele doodgereden slang gevonden, waarschijnlijk waren de slangen door de eerst nog koudere weersomstandigheden nog niet actief aan het zoeken naar een partner. Bij het restaurant waar we in de avond aten opnieuw 2 roepende Dwergooruilen. Ingmar en ik gingen de laatste vondsten, waaronder de door Ingmar gevonden de loopkever Lebia crux-minor, die heel hoog op mijn verlanglijst stond.

Locaties dag 8

De kever-, wants-  e.a. waarnemingen

Vandaag al vroeg vanaf ons hotel in Limneo ongeveer 60 km. westwaarts naar het vliegveld naar Thessaloniki gereden waar we onderweg op vrij korte afstand van de weg nog 2 Goudjakhalzen zagen.  We waren ruim op tijd op het vliegveld van Thessaloniki. De vlucht verliep voorspoedig. Aan het eind van de middag waren we weer in Nederland. Ik kreeg een lift van Hans, die door zijn vrouw opgehaald werd. Onderweg stopten we bij een pannenkoekenhuis in Leiderdorp om wat te gaan eten. Dit was een soort traditie voor Hans. Ik was blij met het meerijden en had ook nog eens een goed gezelschap.

Nawoord

Door de bank genomen was het een zeer geslaagde reis. Vele prachtige soorten amfibieën en reptielen werden waargenomen en konden door de deelnemers prachtig gefotografeerd worden. De groep was ook erg fijn, iedereen ging met respect met elkaar om en de sfeer was goed. Ook de kennis van deelnemers van verschillende soortgroepen was indrukwekkend. Niet alleen de kennis van herpetofauna maar ook van o.a. wantsen, loopkevers, vogels, schorpioenen, vlinders en orchideeën. De begeleiding door onze gidsen Edo van Uchelen en Christos Kostelis was uitstekend. Ze waren zeer kundig en deden hun uiterste best om het iedereen naar zijn of haar zin te maken en schotelden ons vele prachtige soorten voor. In totaal werden tijdens deze reis maar liefst 41 geschikte locaties bezocht! Echt een aanrader voor de fanatieke liefhebber van herpetofauna. Ook de twee hotels, en zowel het ontbijt als het avondeten waren uitstekend. In totaal werden maar liefst 34 verschillende soorten herpetofauna waargenomen.